Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), son yıllarda intihar davranışının süreç temelli değerlendirilmesinde ve müdahale edilmesinde etkililiği giderek daha fazla kanıtlanan üçüncü dalga bir davranışçı terapi yaklaşımıdır. ACT, psikopatolojinin temelinde yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşme süreçlerinin yer aldığını varsaymakta; bu süreçlerin özellikle depresyon, bipolar bozukluk ve borderline kişilik örüntülerinde intihar düşüncelerini ve kendine zarar verme davranışlarını artırdığını ortaya koymaktadır.
Güncel araştırmalar, intihar düşüncelerinin yalnızca “içerik” değil, daha çok “işlev” düzeyinde ortaya çıktığını; bilişsel birleşme, duygusal yoğunluk, değerlerden kopma ve impulsivite gibi süreçlerin intihar riskinin en kritik belirleyicileri olduğunu göstermektedir. ACT, bu içsel süreçleri hedef alarak psikolojik esnekliği artırmayı ve kişinin yaşamla bağını yeniden güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Son yıllarda klinik uygulamalar intihar riski taşıyan bireylerde umut, bağlam ve değer odaklı yaşam yönelimini artırdığı ve kriz anlarında yeniden düzenleme kapasitesini güçlendirdiği gösterilmiştir. Bu nedenle, ACT’in tekniklerinin entegrasyonu hem erişilebilirliği artırmakta hem de müdahale süreçlerini güçlendirmektedir.
Bu eğitim programının temel amacı, ruh sağlığı uzmanlarının intihar davranışıyla çalışan klinik ortamlarda ACT’nin güncel yaklaşımlarını etkin biçimde uygulayabilmelerini sağlamaktır. Program kapsamında intihar davranışının işlevsel analizi, psikolojik esneklik modeli, kriz anında farkındalık ve kabul temelli müdahaleler, değer odaklı yaşam yönelimi çalışmaları ve güvenlik planlaması gibi ACT’in özgün araçları detaylı biçimde ele alınacaktır. Ayrıca, depresyon, bipolar bozukluk ve borderline kişilik örüntülerine özgü ACT tabanlı kısa müdahale protokolleri, vaka örnekleriyle desteklenerek uygulamalı olarak aktarılacaktır.
Bu bütünsel çerçeve ile amaçlanan, ACT’nin intihar davranışını azaltmadaki etkinliğinden yararlanarak ruh sağlığı profesyonellerinin hem kuramsal hem de uygulamalı düzeyde yetkinlik kazanmaları, böylece yüksek riskli gruplarda bilimsel temelli, süreç odaklı ve etik müdahale becerilerinin geliştirilmesidir.
1.1. Etkinliğin amacı;
İntihar, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) küresel raporlarında her yıl yaklaşık 700.000 kişinin yaşamını kaybetmesine neden olan önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olarak belirtilmiştir (World Health Organization, 2021; 2023). WHO’nun LIVE LIFE çerçevesi, intihar davranışını azaltmak için ulusal düzeyde kanıta dayalı psikososyal müdahalelerin yaygınlaştırılması gerektiğini vurgular. Özellikle ergen ve genç yetişkinlerde intihar oranlarının artması, psikososyal stresörler, akademik baskılar, sosyal medya etkileri ve duygusal düzenleme güçlüklerinin aktif rol oynadığını göstermektedir (Xiao, 2025; Donnelly, 2023).
Türkiye’de Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları – Sağlık ve Refah hedefi kapsamında ruh sağlığının geliştirilmesi ve intihar oranlarının azaltılması temel politika alanlarından biri olarak tanımlanmıştır (T.C. Cumhurbaşkanlığı, t.y.). On İkinci Kalkınma Planı (2024–2028) ise koruyucu ve önleyici ruh sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesini ve ruh sağlığı profesyonellerinin çağdaş yöntemlerle desteklenmesini bir gereklilik olarak vurgulamaktadır (T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2023).
Bu proje, mevcut uluslararası ve ulusal stratejiler doğrultusunda intihar davranışının süreç temelli değerlendirilmesi ve ACT’nin kanıta dayalı müdahalelerinin klinisyenlere aktarılmasını amaçlamaktadır.
Özellikle depresyon, bipolar bozukluk ve borderline kişilik örüntülerinde görülen intihar düşünceleri; yaşantısal kaçınma, bilişsel birleşme, duygusal yoğunluk, impulsivite ve değerlerden kopma gibi süreçlerle ilişkilidir (Miller, 2017). ACT’nin psikolojik esneklik modeli, bu içsel süreçleri hedef alarak intihar riskini azaltmada etkin bir yaklaşım sunar.